Digitale vertegenwoordiging

Met de toename van digitale diensten in de zorg wordt digitale vertegenwoordiging ook steeds belangrijker. Het recht om je in je relatie met een zorgverlener door een derde digitaal te laten vertegenwoordigen, wordt binnenkort ook wettelijk ingeregeld in de Wet digitale overheid (Wdo).

Deze wet ligt ter vaststelling voor in de Eerste Kamer. Daarnaast heeft de zorgsector ook de verplichting om het hoogst beschikbare betrouwbaarheidsniveau te gebruiken voor de toegang tot medische gegevens. Dit kan tot gevolg hebben dat het bepaalde patiënten, zoals minder digitaal vaardigen, niet meer lukt om zelf in te loggen en dat zij zich willen laten vertegenwoordigen in de digitale dienstverlening. Om het zorgveld te ondersteunen in deze wettelijke verplichting, stelt de overheid de komende jaren centrale voorzieningen beschikbaar voor vrijwillige en wettelijke vertegenwoordiging. 

Machtigen

Bij het verstrekken van een machtiging krijgt een gemachtigde de bevoegdheid om namens een belanghebbende te handelen, zonder dat de daarbij horende verantwoordelijkheid van de belanghebbende overgaat op de gemachtigde. Een voorbeeld van een machtiging is een mantelzorger (buurman) die namens een patiënt de bloeddruk via een online portaal doorgeeft aan de huisarts.

Om in deze behoefte te voorzien is in 2021 de machtigingsvoorziening beschikbaar gesteld via de TVS.

(Ouderlijk) gezag

Een minderjarig kind mag sommige beslissingen niet zelf nemen. Daarom staat het kind onder gezag, bijvoorbeeld van één of beide ouders. Voor (ouderlijk) gezag is er in de zorg een onderscheid tussen de doelgroepen 0 tot 12 jaar, kinderen tussen 12 tot 16 jaar en kinderen vanaf 16:

  • Bij kinderen tot 12 jaar hebben ouders beslissingsbevoegdheid.
  • Bij kinderen tussen 12 en 16 jaar is sprake van een gedeelde beslissingsbevoegdheid tussen de ouders en het kind.
  • Kinderen vanaf 16 jaar zijn voor de zorg volledig beslissingsbevoegd.

Voor de zorg betekent dit dat de ouder met gezag het recht heeft om (online) toegang te krijgen tot in ieder geval het dossier van een kind onder de 12 jaar. Als toegang tot de medische gegevens conflicteert met het verlenen van goede zorg, kan de behandelend arts de toegang tot het dossier ontzeggen. 

De werking van de functionaliteit voor ouderlijk gezag wordt in 2022 beproefd via een pilot. Naar verwachting is deze voorziening vanaf begin 2023 beschikbaar voor de zorg. 

Wettelijke vertegenwoordiging via bewindvoering/curatele

Wettelijke vertegenwoordigers zijn burgers of rechtspersonen die door de kantonrechter worden benoemd tot mentor, voogd, bewindvoerder of curator. De wettelijke vertegenwoordiger krijgt via een gerechtelijke uitspraak de bevoegdheid én de verantwoordelijkheid om namens een burger te handelen richting een zorgaanbieder.

Bijzonder aan de wettelijke bevoegdheid op basis van een gerechtelijke uitspraak, is dat de bevoegdheid van de vertegenwoordiger kan zijn beperkt tot specifieke onderwerpen. Een financieel bewindvoerder krijgt bijvoorbeeld geen recht op inzage in het medisch dossier van de cliënt. In het geval van dergelijke vormen van wettelijke vertegenwoordiging moet in een digitale voorziening dus onderscheid worden gemaakt in de bevoegdheden die de wettelijke vertegenwoordiger heeft.